Nurkowanie na wraku
Bardzo płytko leżący na stępce wrak niemieckiego trałowca Nettelbeck z czasów II wojny. Osiadł na przybrzeżnej płyciźnie 200 m od plaży w miejscu zwanym Góra Szwedów na półwyspie Helskim. Głębokość nurkowania to zaledwie 2 do około 6m. Bliska odległość od brzegu i niewielka głębokość powoduje cykliczne zasypywanie i odsypywanie wraku podczas silnych wiatrów i dużego falowania. W wyniku takich warunków wygląd wraku ciągle się zmienia raz jest zakopany prawie cały w morskim dnie i z nad piasku wystają trudne do zidentyfikowania kikuty elementów kadłuba, a głębokość nurkowania wtedy nie przekracza 3m. Innego razu jest odkopany i cieszy oczy bulajami tkwiącymi w stalowych burtach, ceramicznymi czerwono-białymi kafelkami pokrywającymi podłogę w centralnej części wraku i mosiężnymi detalami wyposażenia okrętowego. Kolejnym razem rufą jest zasypana, a w części dziobowej jest nawet 7m głębokości. Wtedy można zobaczyć podstawę działa dziobowego i potężną wyciągarkę kotwiczną uzbrojoną w sporej wielkości ogniwa łańcucha kotwicznego. Każde nurkowanie na tym wraku jest inne w zależy od kaprysu fal i prądów morskich. Mimo takiej loterii jest to wrak z ciekawą historią, który warto obejrzeć nurkując w tych okolicach.
Historia
Jednostka została wybudowana jako Minensuchboot M 138, przyjęta do służby w Reichsmarine 17.III.1919 roku. Od 1.IX.1921 przemianowany na tender Zeiten. W roku 1924 okręt zostaje przebudowany i od 11.IX.1924 współpracuje z kutrami rybackimi jako Fischerieschutzboot (okręt zabezpieczający połowy). 4.X.1932 jako Stationstender, od 1.X.1933 jako Flottentender . Od 5.III.1936 Raumbootbegleitschiff (okret baza raumbootów). Od II do IX.1938 okręt znajduje się w stoczni Kriegsmarinewerft w Wilhelmshafen, gdzie dokonuje się jego przebudowy i przedłużenia o 8 metrów. 10.V.1939 przemianowany na Nettelbeck, służył w 1 Raumbootsflotille. We wrześniu 1939 roku podległa BSO. Bardzo aktywnie uczestniczy w kampanii wrześniowej. Min. bierze udział w ostrzeliwaniu Helu i Oksywia wraz z jednostkami trałowymi. 2.X.1939 na jego pokładzie przypływa oddział marynarzy, którzy jako jedni z pierwszych wpływają do portu wojennego w Helu i rozpoczynają jego obsadzenie. W 1940 roku służy w poszukiwaniu min na Bałtyku i Morzu Północnym. W 1940 przebazowany do Holandii. Zmiana nazwy na M 528. Okręt zostaje odnowiony w 1942, następnie operuje na Bałtyku północnym, gdzie bierze udział w blokadzie radzieckiej floty w Zatoce Fińskiej. IX.1944 pod Tallinem okręt zostaje ciężko uszkodzony podczas ataku radzieckich samolotów szturmowych, otrzymuje 3 trafienia bombami, które całkowicie niszczą rufę. Podczas ataku ginie 15 marynarzy, a 24 zostaje rannych. Jednostka zostaje odholowana na remont do Królewca i tam cumuje. Gdy sytuacja na froncie drastycznie się zmienia, a do miasta zbliżają się wojska radzieckie, w porcie jest mnóstwo ludzi którzy chcą dostać się na zachód.
26.I.1945 uszkodzona jednostka, przyjęła na pokład 149 osób w tym 60 dzieci. Silniki okrętu są wyłączone z eksploatacji, Nettelbeck wymaga holowania, linę prowadzi trałowiec M 801. Portem do którego okręty zmierzają jest Świnoujście. Nettelbeck w wyniku gwałtownego sztormu sięgającego 7 stopni w skali Beauforta zrywa się z holu i wchodzi na mieliznę na wysokości Góry Szwedów na półwyspie Helskim. Wiatr oraz mróz sięgający minus 14 stopni Celsjusza utrudniają akcje ratunkową. Bliska odległość od brzegu, około 200 metrów i mielizna nie pozwalają na ponowne podjęcie holu i rozbitków. Jednostka pod wpływem silnego wiatru i fal zaczyna się przechylać na prawą burtę. Dowódca okrętu kapitan Daniel Devaux rozkazuje wystrzelić linę ratunkową w stronę lądu. Pasażerowie i załoga trafiają na ląd pojedynczo, przymocowani do liny specjalną uprzężą. Akcja ratownicza mimo niesprzyjającej pogody kończy się sukcesem. Kapitan po utraceniu okrętu przejmuje dowodzenie na R 76. Nettelbeck zostaje ostatecznie skreślony z listy floty Kriegsmarine 3.II 1945.
Dane techniczne
Budowa: J. C. Tecklenborg Geestemunde , numer stoczniowy 336
Wyporność: 785 t
Długość: 64 m
Szerokość: 8,3 m
Zanurzenie: 2,2 m
Napęd: 2 Diesle po 6 cylindrów 4 taktowe. Na lewej burcie firmy MAN, na prawej Germania
Prędkość: 14 w
Załoga: 51 osób
Uzbrojenie: 1 x 10,5cm L/45, 1 x 3,7 cm , 6 x 2cm
Ciekawostki związane z wrakiem
1 - Wrak przez długi czas był nazywany przez nurków Dwa w Jednym (2 w 1) i tak był określany w oficjalnych dokumentach Urzędu Morskiego. Było to związane z brakiem informacji historycznych i z oceną szczątków wraku, w której zidentyfikowano stalowe oraz drewniane elementy kadłuba co błędnie pozwoliło wysnuć hipotezę o 2 wrakach zalegających w tym samym miejscu starszym drewnianym, na którym spoczęła młodsza stalowa jednostka. Dopiero w 2005r. gdy kapitan wysztrandowanego okrętu Daniel Devaux przyjechał na półwysep z sentymentalną wizytą i zamówił wykonanie inspekcji nurkowej swojej dawnej jednostki w dokumentach Urzędu Morskiego i w środowisku nurkowym pojawiła się nazwa wraku Nettelbeck, a na wykazie wraków statków udostępnionych do płetwonurkowania w rubryce z nazwą 2 w 1 dopisano (U-J) co oznacza (U-Boot-Jäger) - ścigacz okrętów podwodnych.
2 - W styczniu 2022r sztormowe fale podmyły wydmę w niedalekiej odległości od wraku odkrywając drewnianą szalupę typu DZ pomalowaną szarą farbą używaną przez krigsmarine do malowania swoich jednostek pływających. Szalupa ta prawdopodobnie służyła rozbitką z „Nettelbeck” do ewakuacji na suchy brzeg półwyspu Helskiego w styczniu 1945r, gdy okręt osiadł na płytkiej wodzie po zerwaniu liny holowniczej łączącej go z okrętem holującym.
Opracował: Karol Wójcik, Kamil Stankiewicz
Jeśli masz wiedzę, która pozwoli nam dopracować opis lub wyjaśnić nieścisłości dotyczące losów jednostki — zapraszamy do kontaktu.
